Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde Ebola salgını hızla yayılıyor. Can kaybı 131’e ulaşırken vaka sayısı 435’i geçti. Dünya Sağlık Örgütü, salgını “uluslararası halk sağlığı acil durumu” ilan etmesinden iki gün sonra 19 Mayıs’ta acil komite toplantısı düzenliyor. Peki salgın hangi bölgeleri etkiliyor, DSÖ temsilcisi neden “iki ayda bitmez” uyarısı yaptı ve bölgedeki sağlık ekipleri ne durumda? İşte detaylar.

Salgın hangi bölgelere yayıldı?

Kongo Demokratik Cumhuriyeti Hükümet Sözcüsü Patrick Muyaya, Ituri eyaletindeki Nyankunde bölgesi ile Kuzey-Kivu eyaletindeki Katwa bölgesinin de Ebola salgınından etkilendiğini açıkladı. Muyaya, Katwa’da 2 doğrulanmış vaka tespit edildiğini, Kuzey-Kivu eyaletinin merkezi Goma’da ise 1 vakanın kayıtlara geçtiğini duyurdu. Bu gelişme, salgının başlangıç noktası olan Ituri eyaletinin dışına taştığını ve komşu bölgelere sıçradığını gösteriyor.

Sağlık Bakanı Samuel Roger Kamba, salgında tahmini can kaybının 131’e yükseldiğini açıkladı. Vaka sayısı ise 435’e ulaştı. Kongolu yetkililer, salgının kontrol altına alınması için ekiplerin sahada çalışmalarını sürdürdüğünü belirtti. Ancak bölgedeki altyapı eksikliği, güvenlik sorunları ve yerel halkın sağlık ekiplerine şüpheyle yaklaşması mücadeleyi zorlaştırıyor.

DSÖ neden acil komite toplantısı düzenliyor?

Dünya Sağlık Örgütü, salgını “uluslararası halk sağlığı acil durumu” ilan etmesinden iki gün sonra 19 Mayıs’ta acil komite toplantısı gerçekleştirecek. Bu toplantı, salgının küresel boyuta yayılma riskini değerlendirmek ve uluslararası yardım koordinasyonunu güçlendirmek amacıyla düzenleniyor. DSÖ’nün en üst düzey karar alma mekanizmalarından biri olan acil komite, salgınla mücadele stratejisini belirleyecek.

DSÖ’nün Demokratik Kongo Cumhuriyeti temsilcisi Anne Ancia, Cenevre’de gazetecilere yaptığı açıklamada salgının uzun sürebileceği uyarısında bulundu. Ancia, “Bu salgının iki ay içinde sona ereceğini düşünmüyorum” dedi. Temsilci, bölgede daha önce yaşanan bir Ebola salgınının iki yıl sürdüğünü hatırlatarak mevcut salgının da uzun süre devam edebileceğine dikkat çekti. Bu tarihsel referans, 2018-2020 yılları arasında Kuzey-Kivu ve Ituri’de süren ve 2 binden fazla can alan Ebola salgınını işaret ediyor.

Bölgedeki sağlık ekipleri ne durumda?

Kongolu yetkililer, salgının kontrol altına alınması için ekiplerin sahada çalışmalarını sürdürdüğünü belirtti. Ancak bölgedeki güvenlik sorunları sağlık çalışanlarının hareketini kısıtlıyor. Ituri ve Kuzey-Kivu eyaletleri, yıllardır silahlı grupların hakimiyetindeki bölgeler olarak biliniyor. Sağlık ekiplerinin bu gruplarla müzakere yapması, güvenli alanlar oluşturması ve yerel topluluklarla güven inşa etmesi gerekiyor.

Aşı stokları ve tedavi merkezlerinin durumu henüz net değil. DSÖ, geçmişteki Ebola salgınlarında geliştirilen rVSV-ZEBOV aşısının bu salgında da kullanıldığını ancak bölgedeki soğuk zincir lojistiğinin zorluğunu açıkladı. Ayrıca yerel halkın bazı kesimlerinin aşı ve tedaviyi reddetmesi, geleneksel inançların tıbbi müdahaleye engel olması gibi sosyal faktörler de mücadeleyi güçleştiriyor.

Ebola nedir, bulaşma riski ne düzeyde?

Ebola virüs hastalığı, yüksek ölüm oranıyla bilinen ciddi bir viral enfeksiyon. İnsandan insana vücut sıvıları yoluyla bulaşan virüs, ateş, kanama, organ yetmezliği ve şok tablosuyla seyrediyor. Vaka ölüm oranı salgınlara göre değişse de ortalama yüzde 50 civarında seyrediyor. 2014-2016 yılları arasındaki Batı Afrika salgınında 11 binden fazla kişi hayatını kaybetmişti.

DSÖ, uluslararası hava yoluyla bulaşma riskinin düşük olduğunu ancak bölgesel yayılma potansiyelinin yüksek olduğunu vurguluyor. Özellikle Goma gibi büyük şehirlerde vaka tespit edilmesi, salgının komşu ülkelere ve uluslararası hava bağlantıları üzerinden küresel ölçeğe sıçrama riskini artırıyor. Bu nedenle havalimanlarında termal tarama ve sağlık kontrolleri güçlendiriliyor.

Bölge Doğrulanmış Vaka Ölüm Risk Seviyesi
Ituri eyaleti (merkez) Çoğu vaka 131 (toplam) Yüksek
Nyankunde (Ituri) Birden fazla Dahil Yüksek
Katwa (Kuzey-Kivu) 2 Dahil Orta-yüksek
Goma (Kuzey-Kivu) 1 Dahil Orta (büyük şehir riski)
Toplam 435 131 Uluslararası acil durum

Kaynak: Haber Merkezi / Onedio / DSÖ / KDC Sağlık Bakanı Samuel Roger Kamba / KDC Hükümet Sözcüsü Patrick Muyaya / DSÖ Temsilcisi Anne Ancia