Temmuz zammı için geri sayım başladı! 5 aylık enflasyon verisiyle milyonlarca emeklinin yeni maaşı şekillenirken, o risk de resmen netleşti.
Türkiye’deki milyonlarca emeklinin gözü kulağı Temmuz ayına çevrilmişken, TÜİK’in açıkladığı son verilerle birlikte yeni maaş tablosunun rengi büyük ölçüde belli oldu. SSK, Bağ-Kur ve tarım emeklileri başta olmak üzere, milyonlarca vatandaşın doğrudan bütçesini etkileyecek olan bu kritik süreç, hem enflasyon verileriyle hem de kulislerden sızan yasal düzenleme iddialarıyla ısınmaya devam ediyor. Vatandaş, her ay markette, pazarda hissettiği enflasyonun maaşlara ne derece yansıyacağını merak ederken, uzmanlar da kök maaşlar üzerindeki risklere dikkat çekiyor.
5 Aylık Enflasyon Verisiyle Zam Oranı Garanti Altına Alındı
Milyonlarca hak sahibinin cebine girecek net tutarı belirleyecek en temel parametre olan enflasyon verilerinde yolun büyük kısmı yüründü. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından paylaşılan son verilere göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) aylık bazda yüzde 1,71 oranında bir artış gösterdi. Bu artışla birlikte yıllık enflasyon yüzde 32,61 seviyesine otururken, emeklilerin Temmuz zammı için geride kalan 5 aylık kümülatif artış da yüzde 16,6 olarak netleşti. Yani başka hiçbir veri açıklanmasa dahi, SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin yüzde 16,6’lık zam hakkı şu an itibarıyla yasal olarak tescillenmiş durumda. Ancak bu oran nihai tabloyu oluşturmuyor; gözler şimdi Haziran ayı enflasyon rakamına çevrildi.
Haziran Beklentisiyle Masadaki İki Büyük Senaryo
Maaşların kaderini belirleyecek son viraj olan Haziran ayı enflasyonu için ekonomi yönetiminin ve piyasaların farklı tahminleri bulunuyor. Masada şu an iki güçlü senaryo konuşuluyor. Birinci senaryo, Merkez Bankası Piyasa Katılımcıları Anketi sonuçlarına dayanıyor. Buradaki beklentiye göre, Haziran ayında aylık enflasyonun yüzde 1,36 civarında gerçekleşmesi öngörülüyor. Eğer bu tahmin gerçeğe dönüşürse, emeklilerin alacağı 6 aylık toplam zam oranı yüzde 18,20 seviyesine kadar tırmanacak. İkinci senaryo ise piyasa analistlerinin daha dinamik tahminlerinden oluşuyor. Yaz aylarındaki mevsimsel etkilerin ve hizmet sektörü fiyatlamalarının etkisiyle Haziran ayı enflasyonunun biraz daha yüksek gelmesi durumunda, nihai zam oranının yüzde 20 sınırına dayanabileceği konuşuluyor.
En Düşük Emekli Maaşı İçin Konuşulan Yeni Rakamlar
Ocak ayında yapılan düzenlemeyle birlikte 20.000 TL seviyesine yükseltilen en düşük emekli maaşı, yani taban aylık uygulaması için Temmuz ayında yeni bir revizyon yapılması artık kaçınılmaz görünüyor. Ziya yaşam maliyetlerinin arttığı bu dönemde, taban aylığın sabit kalması milyonlarca emekliyi zor durumda bırakabilir. Kulislerde, taban aylık artışında son yıllarda uygulanan geleneksel formüllerin yine masada olduğu belirtiliyor. Eğer 6 aylık enflasyon beklentisi olan yüzde 18,20 doğrudan taban aylığa yansıtılırsa, en düşük emekli maaşının 23.640 TL seviyelerine çıkması teknik olarak mümkün. Ancak daha güçlü bir ihtimal, hükümetin bu rakamı yuvarlayarak 22.000 TL ile 23.500 TL arasında bir seviyede sabitlemesi yönünde. Ekonomi yönetiminin bütçe dengelerini de gözeterek bir orta yol arayışında olduğu ifade ediliyor.
Kök Maaş Çıkmazı: Kimler Sıfır Zam Riskiyle Karşı Karşıya?
Emekli maaşlarında en çok kafa karıştıran ve milyonlarca insanı tedirgin eden konu ise şüphesiz kök maaş sistemi. Yapılacak olan yüzde 18 ile yüzde 20 arasındaki zamlar, doğrudan emeklilerin eline geçen 20.000 TL’lik taban fiyata uygulanmayacak. Bunun yerine, e-Devlet sisteminde de görünen ham kök maaşlar referans alınacak. Bu durum çok ciddi bir teknik sorunu ve beraberinde sıfır zam riskini getiriyor. Yapılan hesaplamalara göre, ek ödemeler dahil kök maaşı 16.920 TL ve altında kalan emekliler, kök maaşlarına yüzde 18,20 oranında zam alsalar bile elde edecekleri yeni tutar yine mevcut taban aylık olan 20.000 TL’nin altında kalacak. Yasal bir düzenleme yapılmadığı takdirde bu gruptaki emeklilerin eline geçen net para değişmeyecek. Ekonomi çevrelerinden sızan bilgilere göre, “Kök maaşı düşük kalan vatandaşlarımızın hak kaybı yaşamaması adına yasal bir düzenleme masada” denilerek bu sorunun aşılması için Meclis nezdinde özel bir formül üzerinde çalışıldığı belirtiliyor.
Meclis Devreye Girecek: Yasal Süreç Nasıl İşleyecek?
Tüm bu karmaşık rakamların ve senaryoların netleşmesi için çok fazla bir süre kalmadı. Sürecin resmiyet kazanması Temmuz ayının ilk haftasında TÜİK’in Haziran ayı verilerini açıklamasıyla başlayacak. Enflasyon oranının tescil edilmesinin hemen ardından, en düşük emekli maaşını yükseltecek ve kök maaş mağduriyetini önleyecek yasal düzenleme taslağı TBMM Başkanlığı’na sunulacak. Plan ve Bütçe Komisyonu’nda hızla ele alınacak olan düzenleme, ardından Genel Kurul’da oylanacak. Cumhurbaşkanı’nın imzasının ardından Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girecek olan yeni sistemle birlikte, Temmuz ayı içinde zamlı maaşların hesaplara yatırılması planlanıyor. Kararın uygulamadaki yansımalarını yakından izlemeye devam edeceğiz.
